Verilerini gerçekten nasıl silersin?
"Sildim" çoğu zaman "artık görmüyorum" demektir. Telefonunu satmadan, bilgisayarını atmadan veya tamire vermeden önce yapman gerekenleri burada topladık.
Silinen geri gelmez
Başlamadan önce yedek al ve yedeğin açıldığını kontrol et. Google Authenticator gibi kod uygulamalarını, WhatsApp yedeğini ve şifre yöneticinin kurtarma bilgilerini de unutma.
Silmek neden yetmez?
Çöp kutusunu boşalttığında dosya çoğu zaman hemen yok olmaz, yalnızca yerinin boş olduğu işaretlenir. Uygun bir programla geri getirilebilir.
Blancco ve Ontrack 2019'da eBay'den 159 ikinci el disk aldı. Satıcıların hepsi disklerin temizlendiğini söylemişti, ama %42'sinde hassas veri bulundu. Çalışmayı yapan Blancco'nun veri silme yazılımı sattığını da bil.
| Depolama türü | Üzerine yazmak işe yarar mı? | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| Eski tip disk (HDD) | Evet, diskin tamamına yazılırsa | Tüm diski sil |
| SSD, telefon, USB bellek, SD kart | Garanti değil | Baştan şifrele, sonra sıfırla veya üreticinin aracını kullan |
SSD'ler yazmayı hücrelere dağıttığı için bir dosyanın üzerine yazmak eski veriye hiç dokunmayabilir. "Dosya parçalayıcı" programların vaadi bu yüzden SSD'de zayıftır.
En iyi silme yöntemi: baştan şifrelemek
Veri şifreliyse anahtarı yok etmek yeterlidir, geriye okunamayan bir yığın kalır. Apple'ın silme işlemi de böyle çalışır.
- iPhone: Ekran kodu kullan.
- Android: Android 10 ve sonrasıyla gelen cihazlar dosya tabanlı şifreleme kullanır. Güçlü bir ekran kilidi koy.
- Mac: Sistem Ayarları → Gizlilik ve Güvenlik → FileVault bölümünü aç.
- Windows: Ayarlar → Gizlilik ve güvenlik → Cihaz şifreleme bölümüne bak. Kurtarma anahtarının nerede olduğunu öğren.
- USB bellek ve dış disk: Hassas dosyaları şifreli bir kasada tut.
Satmadan veya vermeden önce
iPhone
- Yedek al. Apple Watch varsa eşleşmesini kaldır.
- Apple Pay kartlarını kaldır.
- Sil. Ayarlar → Genel → iPhone'u Aktar veya Sıfırla → Tüm İçerikleri ve Ayarları Sil yolunu izle. Sorulursa eSIM'i de sil.
- Etkinleştirme Kilidi'nin kalktığından emin ol. Apple Hesabı parolan istenebilir.
Android
- Yedek al. Telefonu şarj et, Google hesabının şifresini bildiğinden emin ol.
- Google hesabını telefondan kaldır. Aksi hâlde yeni sahibi telefonu açarken senin hesabın istenebilir.
- Ayarlar'dan fabrika ayarlarına sıfırla. Menü adı markaya göre değişir, aramaya "sıfırla" yazabilirsin.
Mac
Apple silikon veya T2 çipli, macOS Monterey ve sonrası bir Mac'te Sistem Ayarları → Genel → Aktar veya Sıfırla → Tüm İçerikleri ve Ayarları Sil yolunu izle.
Windows
Windows 11'de Ayarlar → Sistem → Kurtarma → Bilgisayarı sıfırla → Her şeyi kaldır yolunu izle. Ek ayarlarda Verileri temizle seçeneğini aç. Microsoft bunu satacak veya verecek kişilere öneriyor, ama devlet ve sektör standartlarını karşılamadığını da söylüyor.
Hepsinde
- SIM kartı ve SD kartı çıkar.
- Kurulum ekranını kendi gözünle gör. "Sıfırladım" demek yetmez.
- Eski cihazı hesaplarından kaldır. Apple, Google ve WhatsApp'taki cihaz listelerine bak.
Tamire verirken
Mümkünse yedek al ve sıfırla. Telefon açılıyorsa önce bu modlara bak:
- Samsung: Ayarlar → Pil ve cihaz bakımı → Bakım modu
- Pixel: Ayarlar → Sistem → Onarım modu
Bunlar teknisyene senin verilerini göstermeyen ayrı bir alan açar. Yine de yedek al, çünkü depolama parçası değişirse veri silinebilir. iPhone için benzer bir kullanıcı modu bulamadık. Bunun neden önemli olduğunu şu olayda okuyabilirsin.
Bozuk veya atacağın diskler
Cihaz açılmıyorsa ve içinde hassas veri varsa, disk tek başına çıkarılabiliyorsa onu ayrı sakla veya fiziksel olarak yok ettir.
- SSD'yi yazılımla silemiyorsan üreticinin aracını dene, olmuyorsa fiziksel imha gerekir.
- Yakma. Zehirli duman çıkar.
- Pile dokunma. Telefon ve dizüstü pillerini delmek veya ezmek yangına yol açabilir.
- Çöpe atma. Elektronik atıkları belediyenin toplama noktasına ver. Adresleri belediyenin sitesinden öğrenebilirsin.
Günlük temizlik
Önce sistemin kendi araçlarını kullan. Windows'ta Ayarlar → Sistem → Depolama altındaki Depolama Algısı geçici dosyaları ve çöpü temizler, ama varsayılan olarak kapalıdır. Tarayıcında çıkarken geçmişi silme ayarını aç.
| Program | Durum | Bilmen gereken |
|---|---|---|
| BleachBit | Açık kaynak, ücretsiz | Kendi belgeleri SSD'de dosya parçalamanın garanti olmadığını söylüyor. |
| PrivaZer | Ücretsiz, Windows | Kaynak kodunun açık olduğunu gösteren bir bilgi bulamadık. |
| CCleaner | Önermiyoruz | 2017'de resmî kurulum dosyasına zararlı yazılım yerleştirildi. Aynı şirket grubundaki (Gen Digital) Avast, göz atma verilerini sattığı suçlamasıyla 2024'te ABD'de 16,5 milyon dolara uzlaştı. |
Klasör silme tavsiyelerine dikkat
İnternette Mac için Library/Application Support ve Library/Preferences klasörlerini silmeyi öneren yazılar var. Uygulamaların kayıtlı verileri ve ayarları burada durur, silersen veri kaybedersin. Ne olduğunu bilmediğin klasöre dokunma.
DBAN gibi eski araçlar: Son sürümü 2015'ten ve dönen diskler için tasarlandı. SSD'de kullanma.
Eski hesaplar ve sohbetler
Cihazı silmek buluttaki kopyaları silmez.
- Kullanmadığın hesapları kapat. Hesap Silerken sayfası adım adım anlatıyor.
- Google geçmişini otomatik silmeye al. Google Hesabı → Veriler ve gizlilik → Geçmiş ayarları → Otomatik sil.
- Eski yedekleri kontrol et. iCloud, Google Drive ve WhatsApp yedeklerine bak.
- Sohbetlerde süreli mesajları aç. Signal gibi uygulamalar bunu destekliyor. Karşı taraf ekran görüntüsü alabilir.
- Şirketlerden silme iste. KVKK başvuru rehberimizde kopyalayabileceğin bir metin var.
Kaynaklar
- Apple: iPhone veya iPad'i satmadan önce
- Apple: Mac'i silme
- Apple: Cihazları silme ve anahtarların yok edilmesi
- Google: Android'i fabrika ayarlarına sıfırlama
- Android: Şifreleme
- Microsoft: Bilgisayarı sıfırlama
- Microsoft: Cihaz şifreleme
- Microsoft: Depolama Algısı
- Samsung: Bakım modu
- Google: Pixel Onarım modu
- BleachBit: Dosya parçalama ve disk silme
- Help Net Security: Blancco ve Ontrack'ın ikinci el disk çalışması (2019)
- Cisco Talos: CCleaner saldırısı (2017)
- TechCrunch: Avast ve FTC (2024)
- EPA: Kullanılmış lityum iyon piller
- Atık Elektrikli ve Elektronik Eşyaların Yönetimi (Aralık 2022)
- Google: Etkinliği silme ve otomatik silme
Son kontrol: 9 Kasım 2026