Donanım seçimi
En iyi uygulamalar bile güncelleme almayan bir telefonda veya eski bir modemde seni koruyamaz. Cihazların, gizliliğinin temelidir.
En önemlisi: Hâlâ güncelleme alıyor mu?
Bir cihaz güvenlik güncellemesi almıyorsa bulunan açıklar bir daha kapanmaz. Satın almadan önce, özellikle ikinci elde, destek süresine bak.
| Cihaz | Destek |
|---|---|
| iPhone | Apple, iPhone 15 için en az 5 yıl güvenlik güncellemesi taahhüt etti. |
| Samsung | Yeni amiral gemileri için 7 yıl olduğu bildiriliyor. Ucuz modellerde daha kısa. |
| Google Pixel | Pixel 8 ve sonrası için 7 yıl. |
| Windows 10 | Desteği 14 Ekim 2025'te bitti. Genişletilmiş güvenlik güncellemeleri Ekim 2027'ye kadar sürüyor. |
| Ucuz Android telefonlar | Çok az destek alabilir, üreticinin sayfasına bak. |
Satın alırken mümkünse güvenilir bir mağazadan al. Cihazını kargoda veya başkasının elinde bırakmamak, hedef alınma riski olan kişiler için ayrıca önemlidir.
Yeni bilgisayarı temizle
Hazır gelen Windows'larda gereksiz, bazen tehlikeli programlar olabilir. Lenovo 2014'te yüz binlerce dizüstüne, şifreli trafiğe müdahale eden Superfish reklam yazılımını yükledi. Yapabiliyorsan Windows'u temiz kur, yapamıyorsan tanımadığın programları kaldır.
Güncellemeleri kapatma. Anakart ve disk gibi parçaların da kendi yazılımları vardır. Apple cihazlar, Chromebook'lar ve Surface'ler bunları genellikle otomatik alır. Kendin topladığın bilgisayarda üreticinin sitesine bakman gerekir.
Şifreleme ve güvenli çip
Telefonlar ve yeni bilgisayarlar şifreleme anahtarlarını özel bir çipte saklar (TPM veya benzeri). Çipin yoksa ve şifreleme önemliyse daha yeni bir cihaz düşünebilirsin.
Kapalı cihaz daha güvenlidir. Şifreli bir telefon yeniden başlatıldıktan sonra ilk kilit açılışına kadar en güvenli durumdadır. Telefon bir kez açıldıktan sonra verilere ulaşmak daha kolaydır. Çalınma, kaybolma veya el konulma riskin varsa cihazı tamamen kapatmak işe yarar. Çoğu insan için ekran kilidi yeterlidir. Diskini şifrelemeyi unutma.
Parmak izi ve yüz tanıma
Rahattır ve yanında birinin şifreni görmesini engeller. Ama yedeği yine şifrendir, yani cihazın ekran şifren kadar güçlüdür.
- Bazı Android telefonlarda yüz tanıma yalnızca kameraya bakar. Android'in güvenlik sınıflarında Sınıf 3 olanlar güçlü kabul edilir, üreticinin bilgisine bak.
- Biyometriyi hemen kapatmak için:
- iPhone: Yan tuş ve bir ses tuşuna yaklaşık iki saniye bas, sonra yan tuşa bas. Sonraki açılış için şifre gerekir.
- Android: Güç ve ses açma tuşlarına birlikte bas, Kilitleme'yi seç. Bazı telefonlarda ayarlardan açman gerekir.
Kamera, mikrofon ve diğer aksesuarlar
Bunların çoğu duruma bağlıdır. Planına göre karar ver.
| Araç | Ne işe yarar? | Dikkat |
|---|---|---|
| Kamera kapağı | Kamerayı fiziksel olarak kapatır | Dizüstünün kapağına uyduğundan emin ol, ekrana zarar verebilir |
| Harici kamera veya mikrofon | Kullanmadığında fişten çekersin | Mikrofon için genellikle sistem izinlerine güvenmek gerekir |
| Ekran filtresi | Yandan bakanı engeller | Arkandan bakanı engellemez |
| Güvenlik anahtarı | Hesabına fiziksel kilit | İki tane al |
| Dizüstü kilidi | Küçük hırsızlığı caydırır | Kararlı birini durdurmaz |
Bilgisayarını başkasının eline bırakma. Güvenli önyüklemeyi (Secure Boot) açık tut.
Ev ağın
Modemin bütün trafiğinin geçtiği yerdir.
- Modem arayüzüne gir. Genellikle
192.168.1.1adresindedir, bilgiler modemin altındaki etikette yazar. - Varsayılan yönetici şifresini değiştir. Yaygın modemlerin şifreleri internette listelenmiş durumda.
- Güncellemelere bak. Üretici desteği biten modemleri değiştir.
- Akıllı cihazları misafir ağına al. Televizyon, kamera, robot süpürge ana ağından ayrı dursun. Çocuk odasındaki kamera olayı bunun neden önemli olduğunu gösteriyor.
- Evdeki bağlı cihazların listesini çıkar. Kullanmadığını kaldır. Ne kadar az cihaz, o kadar az risk.
Dosyalarını modemin USB yuvasındaki diskte tutma. Operatörünün verdiği modemi yalnızca modem olarak kullanıp kendi yönlendiricini takmak da bir seçenek, ama bunu operatörüne sorman gerekir.
Oyun bilgisayarları gibi sistemin derinlerine inen yazılımlar kullanıyorsan, en iyi ayrım o işi ayrı bir bilgisayarda yapmaktır.
Kaynaklar
- Privacy Guides: Choosing Your Hardware, konu başlıkları için başlangıç noktamız
- Microsoft: Windows 10 desteğinin sonu
- Microsoft: Genişletilmiş güvenlik güncellemeleri
- 9to5Mac: Apple'ın güncelleme taahhüdü (2024)
- BleepingComputer: Superfish
- Android: Biyometrik sınıflar
- Apple: Face ID'yi geçici olarak kapatma
- Google: Android'de kilitleme
- CNN Türk: Popüler modemlerin giriş şifreleri
Son kontrol: 9 Kasım 2026