Ana içeriğe geç

DNS, gezdiğin siteleri nasıl ele verir?

Bir siteye girmeden önce cihazın o sitenin adresini sorar. Bu soruyu kimin duyduğu, sandığından çok şey anlatır.

DNS nedir?

Telefon rehberi gibi düşün. Sen ornek.com yazarsın, DNS bunun IP adresini söyler. Hiçbir şey değiştirmediysen bu soruları çoğunlukla internet operatörün cevaplar.

Neden önemli?

  • Operatörün sorduğun site adlarını görebilir. Gizli sekme bunu değiştirmez. Gizli sekme yalnızca kendi cihazında iz bırakmaz.
  • HTTPS de bunu kapatmaz. Sayfanın içeriğini korur, ama DNS sorusu çoğu zaman ondan önce ve şifresiz gider.
  • Cevap değiştirilebilir. Erişim engellerinin bir kısmı böyle yapılır. OONI, Şubat 2023'te Vodafone'da twitter.com için 127.0.0.1 döndüğünü, Mart ve Eylül 2025'te TurkNet'te YouTube için engelle ilişkili bir adres döndüğünü ölçtü.

Türkiye'de operatörlerin DNS sorgularını ayrıca ne kadar sakladığını gösteren net bir kaynak bulamadık. IP kayıtları için IP adresi rehberine bak.

Hangi önlem neyi gizler?

Ne kullanıyorsun? DNS sorularını operatör görür mü? Bağlandığın sunucuyu görür mü? Bağlantıdaki site adını görür mü?
Varsayılan ayarlar Evet Evet Çoğunlukla evet
Başka bir DNS, şifresiz Evet Evet Çoğunlukla evet
Şifreli DNS Hayır Evet Çoğunlukla evet
Şifreli DNS ve ECH Hayır Evet Destekleyen sitelerde hayır
VPN Hayır Yalnızca VPN sunucusunu Hayır, ama VPN şirketi görebilir
Tor Hayır Yalnızca Tor bağlantısını Hayır

8.8.8.8 yazmak yetmez

Şifresiz DNS sorularını yoldaki biri okuyabilir, hatta başka bir sunucu cevap verebilir. 2014'te Google, Türkiye'deki operatörlerin çoğunun Google DNS'in yerine geçen sunucular kullandığını bildirdi.

Şifreli DNS'i aç

Şifreli DNS (DoH veya DoT) mükemmel değil, ama birkaç dakikada kurulur ve operatörün DNS sorularını okumasını engeller. Bu kez sorularını gördüğü için DNS şirketine güvenmen gerekir.

Quad9Bilinen zararlı alan adlarını engeller.ÜcretsizKâr amacı gütmezİsviçreDetaylarNextDNSKendi engelleme listeni kurduğun, ücretsiz planı olan şifreli DNS servisi.Ücretsiz planTüm cihazlarHesap isteğe bağlıDetaylarAdGuard DNSHesap açmadan kullanılabilen, reklam ve takipçi engelleyen şifreli DNS.ÜcretsizHesapsızReklam engellemeKıbrısDetaylar
  1. Android: Ayarlar → Ağ ve internet → Gizli DNS yolunu aç. Bazı telefonlarda adı Özel DNS'tir. Sağlayıcı adı olarak örneğin dns.quad9.net yaz.
  2. iPhone: Sağlayıcının profilini veya uygulamasını kur. Quad9'un iOS rehberini ya da NextDNS uygulamasını kullanabilirsin.
  3. Chrome: Ayarlar → Gizlilik ve güvenlik → Güvenlik → Güvenli DNS kullan seçeneğini aç ve sağlayıcını seç.
  4. Firefox: HTTPS üzerinden DNS ayarını aç.
  5. Test et. DNS Leak Test sonucunda kendi operatörünün sunucularını görmemelisin.

Menü adları sürüme ve telefon markasına göre değişebilir.

Tarayıcı ayarı tarayıcıda kalır

Chrome veya Firefox'taki ayar yalnızca o tarayıcıyı korur. Diğer uygulamalar için telefonun veya bilgisayarın ayarını değiştir. Akıllı TV ve oyun konsolları ayarı dinlemeyebilir: 2020 tarihli bir çalışmada akıllı TV'lerin %68'i, oyun konsollarının %46'sı Google DNS'e de sorgu gönderiyordu.

Site adının son izi: ECH

HTTPS bağlantısı başlarken site adı genellikle açık gider. ECH (Encrypted Client Hello) bu kısmı da şifreler.

  • Tarayıcı desteklemeli. Firefox ve Chromium tabanlı tarayıcılarda var. Mozilla'nın Eylül 2025 tarihli notuna göre Safari henüz desteklemiyordu, sonrası için doğrulanmış bir bilgi bulamadık.
  • Site de desteklemeli. Her site desteklemiyor.
  • Şifreli DNS ile en iyi çalışır. ECH anahtarları DNS üzerinden alınır.

Tarayıcının ECH kullanıp kullanamadığını tls-ech.dev ile görebilirsin.

IP adresi yine de konuşur

Her şeyi şifrelesen bile operatörün hangi IP adreslerine bağlandığını görür. 2019 tarihli bir araştırmada en popüler bir milyon sitenin %95,7'si, yüklediği IP adreslerinin birleşimiyle ayırt edilebiliyordu. Sonuç yalnızca bilinen siteler listesi için geçerli, aynı IP'yi paylaşan siteler arttıkça bu iş zorlaşıyor.

Bunu kapatmanın yolu, trafiği VPN veya Tor üzerinden geçirmek.

Erişim engellerini aşar mı?

Yalnızca engel DNS ile yapılıyorsa. OONI'nin 2025 ölçümlerinde Türkiye'de sosyal medya kısıtlamalarının büyük kısmı DNS değil, bağlantı aşamasında yavaşlatma ve zaman aşımıydı. Bu durumda DNS değiştirmek işe yaramaz. Türkiye'de Durum sayfasına bak.

Sana hangisi yeter?

Derdin Yeterli olan
Operatörüm DNS sorularımı okumasın Şifreli DNS
Operatörüm hangi sitelere girdiğimi görmesin VPN, ama güveni VPN şirketine taşırsın
Kimliğim gezdiğim yerle bağlanmasın Tor Browser ve dikkatli kullanım

Kaynaklar

Son kontrol: 9 Kasım 2026