Android
Android'in gizliliği büyük ölçüde telefonunu kimin yaptığına ve Google hesabına ne kadar bağlı olduğuna göre değişir. Birkaç ayar işe yarar, ama Google'ı telefondan tamamen çıkarmazlar.
Menü adları markaya ve Android sürümüne göre değişir. Yolu bulamazsan Ayarlar'ın arama kutusuna ayarın adını yaz.
Google'a varsayılan olarak neler gider?
Satılan telefonlarda Android'in yanında Google'ın hizmetleri ve üreticinin kendi uygulamaları bulunur. Üretici ayrıca kendi hesabını ve bulutunu da sunabilir, onun gizlilik metnine ayrıca bakman gerekir.
| Bileşen | Ne yapar? | Kapatılır mı? |
|---|---|---|
| Google Play Hizmetleri | Arka planda çalışır. Zararlı uygulama uyarıları, acil durum konumu ve kayıp telefon bulma gibi özellikleri sağlar. | Hayır Google, bazı veri alışverişlerinin kapatılamayacağını söylüyor. |
| Kullanım ve teşhis bilgileri | Pil seviyesi, uygulama kullanım sıklığı, bağlantı kalitesi gibi bilgileri gönderir. | Kısmen Güncelleme ve güvenlik için gereken bilgiler yine gider. |
| Konum Doğruluğu | Wi-Fi, baz istasyonu ve sensör verileriyle konumu iyileştirir. | Evet |
| Yedekleme | Uygulama verilerini, arama geçmişini, rehberi ve SMS'leri Google hesabına yedekler. | Evet |
Google'a göre Play Hizmetleri'nin topladığı veri ayarlarına, uygulamalarına, telefonun markasına ve hesap tercihlerine göre değişir. IMEI, MAC adresi ve seri numarası gibi donanım kimlikleri de güvenlik amacıyla kullanılır. Google'ın sayfaları eksiksiz bir alan listesi vermiyor, yani tam olarak ne gittiğini dışarıdan bilemezsin.
Şimdi değiştirmeye değer ayarlar
Reklam kimliği, konum izinleri ve uygulama izinleri için önce Telefonunu 10 Dakikada Toparla rehberini yap. Sonra şunlara bak:
-
Teşhis verilerini kapat. Ayarlar → Google → Diğer → Kullanım ve teşhis bilgileri.
-
Konum Doğruluğu'na karar ver. Ayarlar → Konum → Konum Hizmetleri → Konum Doğruluğu. Kapatınca kapalı alanlarda konum daha kötü olur. Acil çağrılarda konumun operatör veya acil durum hizmeti üzerinden yine iletilebilir.
-
Gizlilik kontrol panelini aç. Ayarlar → Güvenlik ve Gizlilik → Gizlilik → Gizlilik kontrol paneli. Hangi uygulamanın kamerayı, mikrofonu ve konumu ne zaman kullandığını gösterir. Android 13'te son 7 günü, Android 12'de son 24 saati görürsün.
-
Kamera ve mikrofon anahtarlarını öğren. Güvenlik ve Gizlilik → Gizlilik → Gizlilik kontrolleri bölümünden ikisini de bütün uygulamalar için kapatabilirsin.
-
Kullanılmayan uygulamalara bak. Uzun süredir açmadığın uygulamaların izinleri Android tarafından geri alınabilir. Hiç kullanmıyorsan silmek daha iyidir.
Güncellemeler
Ayarlar → Telefon hakkında → Android sürümü ekranında güvenlik güncellemesinin ve Google Play sistem güncellemesinin tarihini görürsün. Güncellemeyi Ayarlar → Sistem → Yazılım güncellemeleri yolundan denetle.
Destek süresi modele, üreticiye ve operatöre göre değişir. Satın almadan önce Donanım Seçimi sayfasındaki tabloya bak. Tarih aylardır ilerlemiyorsa telefonun desteği bitmiş olabilir, o telefonda bankacılık gibi önemli işleri yapmayı yeniden düşün.
Uygulama izinleri
- Mağaza dışından APK kurma. Korsan uygulama, tedarik zinciri riskini kendi elinle açmaktır.
- Erişilebilirlik iznine dikkat et. Bu izin ekranı görmeye ve telefonu kontrol etmeye yarayabilir. Gerçekten erişilebilirlik aracı olmayan bir uygulama istiyorsa verme.
- Rehber, SMS ve dosya izinlerini sorgula. İşiyle ilgisi yoksa kapat.
Şifreleme
Android 10 ve sonrasıyla çıkan telefonlarda dosya tabanlı şifreleme zorunludur. Senin yapman gereken güçlü bir ekran kilidi koymaktır, çünkü şifreleme onunla anlam kazanır.
Telefon açıldıktan sonra ilk kilit açılışına kadar verilerin çoğu kilitli kalır. Bunun pratikteki anlamını Donanım Seçimi sayfasında anlattık. Eski telefonu satacaksan Veri Silme rehberine bak.
Yedekleme ve bulut
Ayar yeri: Ayarlar → Google → Tüm hizmetler → Yedekle.
- Google'a göre yedeğin bir kısmı ekran kilidinle uçtan uca şifrelenir. Bunun için PIN, desen veya şifre gerekir, kaydırarak açma yetmez.
- Google Fotoğraflar'daki fotoğraf ve videolar ile operatörden gelen MMS medyaları bu korumanın dışındadır.
- Sayfa, hangi veri türünün tam olarak uçtan uca şifrelendiğini tek tek listelemiyor. Yedeğe koymadığın şeyin sızmayacağını düşün, kritik belgeleri ayrıca şifreli bir buluta koy.
Yüksek risk: Gelişmiş Koruma
Gazeteci, aktivist veya hedef alınma ihtimali olan biriysen Android 16 ve sonrasında Gelişmiş Koruma (Advanced Protection) var. Ekran kilidi şarttır, yeniden başlatma gerekebilir.
Ayarlar → Güvenlik ve Gizlilik → Diğer ayarlar → Gelişmiş Koruma → Cihaz koruması.
| Ne yapar? | Bedeli |
|---|---|
| Bilinmeyen kaynaklardan uygulama kurmayı ve güncellemeyi engeller | APK kuramazsın |
| Erişilebilirlik izinlerini doğrulanmış araçlarla sınırlar | Bazı uygulamalar çalışmayabilir |
| 2G'yi destekleyen telefonlarda 2G'yi engeller | Yalnızca 2G çeken yerde şebeke bulamazsın |
| 72 saat kilitli kalan telefonu yeniden başlatır, USB'yi kısıtlar | Yeniden açılışta kilidi senin açman gerekir |
| Desteklenen uygulamalarda bellek etiketlemeyi açar | Telefon yavaşlayabilir |
| Chrome'da HTTPS'yi zorlar, JavaScript optimizasyonunu kapatır | Bazı siteler yavaşlayabilir |
İsteğe bağlı saldırı günlüğü ise şifreli kayıtları bulutta tutar. Hesap koruması ayrı bir adımdır ve Google hesabına güvenlik anahtarı veya geçiş anahtarıyla girmeni ister. Bu mod, sıradan bir kullanıcı için çoğu zaman gereksizdir.
Root ve özel Android
Root, telefonun en üst yetkilerini açmaktır. Gizlilik için yaptığını sanırsın, ama çoğu kişide ters teper.
- Önyükleyiciyi açmak telefonu sıfırlar. Bu, açıldıktan sonra başka sistem yüklenebilmesini de sağlar, yani korumayı zayıflatır.
- Root izni verdiğin uygulama her şeye ulaşabilir. Android'in uygulamaları birbirinden ayıran yapısı o uygulama için işlemez.
- Bazı uygulamalar çalışmaz. Google'ın Play Integrity sistemi, root'lu telefonu güvenilir saymaz ve geliştirici buna göre erişimi kapatabilir.
Türkiye'de bankalar ve e-Devlet
DenizBank gizlilik metninde cihazın root durumunu güvenlik amacıyla işlediğini yazıyor. Akbank kurumsal uygulaması için root'lu cihaz kullanmamanı istiyor, QNB de riskine dikkat çekiyor. Hangi bankanın uygulamasının tamamen kapandığını tek tek doğrulayamadık. e-Devlet uygulamasının root'lu telefonu reddettiğine dair resmî bir açıklama da bulamadık.
Google'sız veya sıkılaştırılmış bir sistem istiyorsan root değil, özel işletim sistemi seçeneklerine bak. Bunlar da uygulama uyumluluğu ve kurulum zahmeti gibi bedellerle gelir.
Türkiye'de IMEI
İkinci el telefon alırken *#06# ile IMEI numarasını öğren ve e-Devlet'teki IMEI Sorgulama hizmetinde kontrol et. Telefonun yasal yollarla gelip gelmediğini, kayıp veya çalıntı bildirilip bildirilmediğini gösterir. Yurt dışından getirilen telefonların kayıt kuralları sık değişiyor, güncel durumu yine e-Devlet'ten öğren.
Uğraşmaya değmeyenler
- Temizleyici ve "pil tasarrufu" uygulamaları. Geniş izin isterler, karşılığında pek bir şey vermezler. Bu bizim görüşümüz.
- Play Hizmetleri'ni zorla kapatmak. Bildirimler, konum ve güvenlik uyarıları bozulabilir.
- Reklam kimliğini silip iş bitti saymak. Yalnızca bir kimlik gider, IP adresin ve hesapların kalır.
Kaynaklar
- Privacy Guides: Android Overview, konu başlıkları için başlangıç noktamız
- Google: Google Play Hizmetleri hakkında
- Google: Kullanım ve teşhis bilgileri
- Google: Konum Doğruluğu
- Google: Gizlilik kontrol paneli
- Google: Uygulama izinleri
- Google: Kullanılmayan uygulamalar
- Google: Android sürümü ve güncellemeler
- Google: Yedekleme
- Google: Gelişmiş Koruma
- Android Developers: Advanced Protection Mode
- Android: Dosya tabanlı şifreleme
- Android: Önyükleyici kilidi
- Android Developers: Play Integrity sonuçları
- DenizBank: MobilDeniz gizlilik politikası
- Akbank: Mobil Kurumsal
- QNB: Zararlı yazılımlardan korunma
- e-Devlet: IMEI Sorgulama
Son kontrol: 9 Kasım 2026