Tor nedir?
Tor, trafiğini birbirini tanımayan üç gönüllü sunucudan geçirir. Kim olduğunu saklamaya yardım eder, ama yavaştır, her siteyle çalışmaz ve yanlış kullanımda koruması biter.
Kısa cevap: Girdiğin sitenin gerçek IP adresini görmesini ve internet sağlayıcının hangi siteye girdiğini bilmesini istemiyorsan Tor Browser en güçlü seçeneklerden biridir. Günlük işlerin, bankan ve kendi hesapların için uygun değildir.
Nasıl çalışır?
Tor Browser bir siteye bağlanırken üç düğümden oluşan bir yol kurar. Trafiğini soğan gibi üç kat şifreler. Her düğüm yalnızca kendi katını açar. Böylece hiçbir düğüm yolun tamamını bilmez.
| Aşama | IP adresini görür mü? | Gittiğin siteyi görür mü? |
|---|---|---|
| Giriş düğümü (veya köprü) | Evet | Hayır |
| Orta düğüm | Hayır | Hayır |
| Çıkış düğümü | Hayır | Evet |
| Girdiğin site | Hayır, çıkış düğümünün adresini görür | Kendisidir |
Düğümleri dünyanın her yerinden gönüllüler çalıştırır. Tor'un temel fikri tek bir şirkete güvenmek zorunda kalmamaktır. Güveni VPN gibi tek bir yere değil, birbirinden bağımsız üç yere böler.
Neyi gizler, neyi gizlemez?
| Gizler | Gizlemez |
|---|---|
| Gerçek IP adresini girdiğin siteden | Giriş yaptığın hesapta kim olduğunu |
| Hangi siteye girdiğini internet sağlayıcından | Forma yazdığın adı, telefonu, adresi |
| Tor ağı içindeki trafiğinin içeriğini | Köprü kullanmıyorsan Tor'a bağlandığını |
| Tor dışındaki uygulamaların trafiğini | |
| Virüs bulaşmış bir cihazda yaptıklarını |
Tor yalnızca Tor için ayarlanmış uygulamaları korur. Tor Browser açıkken telefonundaki diğer uygulamalar eskisi gibi çalışır.
Zamanlama saldırıları
Bağlantının iki ucunu birden izleyebilen biri, trafik zamanlarını karşılaştırarak bağ kurmaya çalışabilir. Tor bunu tamamen engelleyemez. Almanya'da 2024'te haberlere konu olan bir soruşturmada böyle bir yöntem kullanıldığı iddia edildi. Tor Project'e göre hedef eski bir Ricochet sürümüydü ve Tor Browser'a saldırıldığını gösteren bir bulgu yok. Hedef alınma riskin varsa tek önlemin Tor olmasın, bir dijital güvenlik uzmanına danış.
Çıkış düğümünün sınırları
Trafik Tor ağından çıkış düğümünde ayrılır. Son bölümün şifreli olup olmaması girdiğin siteye bağlıdır.
- HTTPS yoksa çıkış düğümünü çalıştıran kişi trafiğini okuyabilir ve değiştirebilir.
- HTTPS varsa yalnızca hangi siteye bağlandığını görür.
- Tor Browser'da yalnızca HTTPS modu vardır. Bu uyarıyı geçme. Adres çubuğunda sitenin adını da kontrol et.
Onion siteleri
Adresi .onion ile biten siteler yalnızca Tor içinden açılır. Bağlantı altı düğümden geçer: üçünü sen, üçünü site seçer. İki taraf ortadaki bir buluşma noktasında birleşir.
- Trafik iki uç arasında şifrelidir.
- Sitenin de IP adresi gizli kalır.
- Adres sitenin açık anahtarından türetilir, yani adres doğruysa sahte site araya giremez.
Bu adresler uzun ve akılda kalmaz. Sahtesi kolay yapılır. Adresi yalnızca sitenin kendi resmi sayfasından al. "Onion site listeleri" dolandırıcılıkla doludur.
Köprüler ve gizleme yöntemleri
Normal Tor düğümlerinin listesi herkese açıktır. Bu yüzden bir ülke ya da operatör onları kolayca engelleyebilir. Köprü (bridge), listede olmayan bir giriş düğümüdür. Trafiği gizleyen yöntemlere pluggable transport denir.
| Yöntem | Nasıl çalışır? | Bilmen gereken |
|---|---|---|
| obfs4 | Trafiği rastgele veri gibi gösterir | Köprü adresi gerekir. Adres engellenirse yenisini alırsın. |
| Snowflake | Gönüllülerin tarayıcılarından geçer, görüntülü görüşme gibi görünür | Köprü adresi gerekmez. Yavaşlayabilir. |
| WebTunnel | Normal bir HTTPS sitesine girmek gibi görünür | Köprü adresi gerekir. Yeni bir yöntemdir. |
| meek | Büyük bir bulut hizmetine bağlanıyormuş gibi görünür | Köprü adresi gerekmez, ama çok yavaştır. |
-
Tor Browser'ı resmi siteden indir. Site açılmıyorsa Tor Project, Telegram'da @gettor_bot botunu ya da
gettor@torproject.orgadresini öneriyor. -
Önce normal bağlan. Olmazsa Connection Assist senin için bir köprü veya Snowflake dener.
-
Yine olmazsa köprü al. bridges.torproject.org adresinden ya da Telegram'da @GetBridgesBot botundan alabilirsin.
-
Adresleri bağlantı ayarlarına yapıştır. Bir yöntem çalışmazsa diğerini dene.
Köprü, Tor kullandığını internet sağlayıcından saklamayı zorlaştırır. Bunu kesin olarak gizlediğini varsayma.
Tor Browser kuralları
- Kişisel hesaplarına girme. Siteye giriş yaptığında konumunu bilmese de kim olduğunu bilir. Aynı oturumda kendi hesabınla anonim işini karıştırma.
- Forma gerçek bilgini yazma. Ad, telefon, e-posta ve adres anonimliği o site için bitirir.
- Pencere boyutuyla oynama. Tor Browser herkesi birkaç ortak ekran boyutunda toplar. Tam ekran ve büyütme bu grubu bozabilir. Kenarlarda boşluk görürsen normaldir, buna letterboxing denir.
- Eklenti kurma. Eklentiler Tor'u atlayabilir ve seni diğer kullanıcılardan ayırır.
- İndirdiğin dosyalara dikkat et. PDF veya Word dosyası, başka bir programla açıldığında internete Tor dışından bağlanabilir ve gerçek IP adresini açığa çıkarabilir. Tor Browser'ın uyarısını geçme. Dosyayı internete bağlı olmayan bir cihazda aç.
- Torrent indirme. Torrent programları gerçek IP adresini sızdırabilir. Tor Project bunu hiçbir zaman güvenli saymıyor.
- Güvenlik seviyesini duruma göre seç. Safer ve Safest daha çok site özelliğini kapatır, ama saldırı yüzeyini azaltır.
Neden her site çalışmıyor?
Çıkış düğümlerinin adresleri herkese açıktır. Bu yüzden bir site Tor'dan geldiğini anlayıp seni engelleyebilir. Aynı düğümden geçen birisi daha önce kötüye kullandıysa o adres kara listeye girmiş olabilir. Bu yüzden sık sık CAPTCHA çıkar. Bankalar, sosyal medya ve alışveriş siteleri hesabını geçici olarak kilitleyebilir. Yeni bir yol açmak bazen işe yarar, ama garantisi yoktur.
Tor ayrıca yavaştır. Büyük dosya, video ve görüntülü görüşme için uygun değildir.
Tor ve VPN birlikte
Tor Project'in resmi görüşü açık: Tor ile VPN kullanmayı genel olarak önermiyor. İki aracı gizliliğini bozmadan ayarlayabilen ileri düzey kullanıcıları ayrı tutuyor. Yanlış ayarın anonimliği azaltabileceğini ve Tor'un korumalarını bozabileceğini söylüyor.
- Bağlantın engelleniyorsa Tor Project'in önerdiği yol VPN değil, köprülerdir.
- VPN şirketi bu durumda hem gerçek IP adresini hem de Tor'a bağlandığını görür. VPN sayfasındaki kısa cevap da aynı yönde.
- Tor Project'in Android için Tor VPN adlı bir uygulaması var, ama beta. Proje, test dışında bir iş için kullanmamanı söylüyor.
Türkiye'de durum
Türkiye'de Durum sayfasında yazdığımız gibi, doğrudan bağlantı her ağda aynı çalışmayabilir.
Geçmiş: Aralık 2016'da Turkey Blocks, Tor'a doğrudan erişimin Türkiye genelinde kısıtlandığını, obfs4 köprülerinin ise çalıştığını bildirdi.
OONI ölçümleri: 1 Ağustos - 8 Kasım 2026 arasında gönüllülerin Türkiye'den yaptığı ölçümler:
| Test | Ölçüm | Sorunsuz | Anomali | Neyi ölçer? |
|---|---|---|---|---|
| Tor | 15.178 | %96 | 574 | Dizin sunucuları, düğümler ve obfs4 köprülerine erişim |
| Vanilla Tor | 710 | %71 | 77, ayrıca 130 başarısız test | Gerçek bir Tor bağlantısı kurulabiliyor mu? |
| Snowflake | 133 | %78 | 29 | Snowflake ile bağlantı |
OONI bu dönemde doğrulanmış engel kaydetmedi. Anomali, engel anlamına gelmez, ağ sorunu da olabilir. Ölçümler gönüllülerin bağlantılarından geliyor, her operatörü eşit temsil etmiyor ve Snowflake örneği küçük. Sonuçlar operatöre ve güne göre değişebilir.
Tor Metrics tahminleri: 1 Ağustos - 6 Kasım 2026 arasında Türkiye'den günlük doğrudan kullanıcı tahmininin ortancası yaklaşık 42.500, köprü kullanıcılarınınki yaklaşık 770. Bu fark, çoğu kişinin doğrudan bağlanabildiğini düşündürüyor, ama bu bizim çıkarımımız. 28 Ekim ile 5 Kasım arasında doğrudan kullanıcı tahmini 630.000'e kadar çıktı ve hata aralığının alt sınırı sıfır görünüyor. Nedenini bilmiyoruz, gerçek kullanıcı artışı olarak okuma.
Bağlanamıyorsan önce köprü dene. Bugünkü durumu kendi bağlantında görmek için OONI Probe kullanabilirsin.
Hukuki not
Bu bölüm hukuki danışmanlık değildir. Tor kullanımını tek başına suç sayan bir yasa metni bulamadık, ama konuya özel güvenilir bir hukuki değerlendirme de bulamadık. Bu yüzden "yasal" diye güvence veremiyoruz. Yasa dışı bir işi Tor üzerinden yapmak onu yasal hale getirmez. Bir aracı kullanmanın kendisi de Türkiye'de tartışma konusu olmuştur: Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi 2023 tarihli Yalçınkaya kararında ByLock adlı uygulamaya dayanan bir mahkûmiyette adil yargılanma dahil hakların ihlal edildiğini ve sorunun sistemik olduğunu söyledi. O dava Tor hakkında değil, ama riski düşünürken akılda tutulmalı. Durumun hassassa bir avukata danış.
Kimler için?
| Durum | Tor uygun mu? |
|---|---|
| Kimliğinle ilişkilenmeden bir konuda bilgi aramak | Evet |
| Engelli bir habere veya kaynağa ulaşmak | Evet, gerekirse köprüyle |
| Banka, e-Devlet, kendi sosyal medya hesabın | Hayır |
| Video izlemek, büyük dosya indirmek | Hayır |
| Normal gezinmede izlenmeyi azaltmak | Fazla, Mullvad Browser daha rahat olabilir |
IP adresinin neleri gösterdiğini IP adresi rehberinde anlattık.
Kaynaklar
- Privacy Guides: Tor Overview, konu başlıkları için başlangıç noktamız
- Tor Project: Düğüm türleri
- Tor Project: Onion hizmetleri
- Tor Project: Tamamen anonim miyim?
- Tor Project: Tor Browser için en iyi uygulamalar
- Tor Project: Parmak izi korumaları
- Tor Project: Engeli aşmak
- Tor Project: Sansürlü bölgelerden bağlanmak
- Tor Project: WebTunnel
- Tor Project: Tor Browser ve VPN
- Tor Project: Tor VPN beta
- Tor Project: Tor hâlâ güvenli mi? (2024)
- Turkey Blocks: Tor engeli (2016)
- OONI: Tor testi
- OONI: Vanilla Tor testi
- OONI Explorer: Türkiye Tor ölçümleri
- Tor Metrics: Türkiye doğrudan kullanıcılar
- Tor Metrics: Türkiye köprü kullanıcıları
- AİHM: Yalçınkaya/Türkiye kararı
Son kontrol: 9 Kasım 2026