Yaygın tehditler

Hiçbir araç seni her şeyden korumaz. Hangi tehdide karşı önlem aldığını bilirsen, hangi aracın sana yaradığını da görürsün.

Bunların hepsi seni ilgilendirmek zorunda değil. Listede olmayan bir derdin de olabilir. Sana hangilerinin önemli olduğunu bulmak için planını yaz.

Tehdit	Asıl soru	İlk adım
Toplu saldırılar	Herkese atılan oltaya takılır mıyım?	Güncelleme, şifre yöneticisi, iki adımlı doğrulama
Reklam takibi	Şirketler hakkımda profil çıkarıyor mu?	Daha iyi tarayıcı, içerik engelleyici
Herkese açık bilgi	Adımı aratan ne bulur?	Hesapları kapat, gizli hesap kullan
Hizmet sağlayıcılar	Mesajlarımı uygulamanın şirketi okuyabilir mi?	Uçtan uca şifreleme
Kişiye özel saldırılar	Biri özellikle beni hedef alıyor mu?	Disk şifreleme, dikkatli olmak, uzman desteği
Tedarik zinciri	İndirdiğim yazılımın içine bir şey konmuş mu?	Resmî kaynaktan, tanınmış yazılım indir
Kitle gözetimi	Herkesle birlikte ben de izleniyor muyum?	Az veri ver, kimliklerini ayır
Sansür	Bilgiye ulaşabiliyor muyum?	VPN, Tor, köprüler
Kimliğin ortaya çıkması	Bunu yapanın ben olduğum bulunabilir mi?	Tor ve ayrı kimlikler

Çoğu kişi için ilk üç satır en acil olanlar. Oradan başla.

Toplu saldırılar

Zararlı yazılımlar, sahte SMS'ler ve veri sızıntıları tek bir kişiyi değil, yakalayabildiği herkesi hedefler. MERNİS sızıntısı ve Yemeksepeti saldırısı bu yüzden milyonları etkiledi.

Cihazlarını ve uygulamalarını güncel tut.
Her hesapta ayrı şifre kullan: şifre yöneticileri.
İki adımlı doğrulamayı aç.
Dolandırıcıları tanımayı öğren.

Bölme mantığı: Bir uygulama kötüye dönerse ne kadar zarar verebilir? Telefon uygulamaları birbirinden daha iyi ayrılır ve izin ister, bilgisayar programları ise genellikle daha fazla şeye erişebilir. Önemli işler için ayrı bir tarayıcı profili veya ayrı bir kullanıcı hesabı kullanmak bile hasarı sınırlar.

Güvenlik olmadan gizlilik olmaz, ama tersi doğru değil. Google hesapları çok iyi korunur, yine de ücretsiz hizmetlerindeki verilerin Google'a kapalı değildir.

Reklam takibi

Reklam ağları yalnızca kendi sitelerinde değil, internetin büyük kısmında seni izler. Reklamcı olmayan şirketler de verini satabilir veya paylaşabilir. Bir arabanın sürüş verileri sigortacıların önüne böyle gelebiliyor.

Daha iyi bir tarayıcı ve içerik engelleyici kullan.
Daha az iz bırakan arama motoruna geç.
Her siteye asıl e-postanı verme, takma e-posta kullan.
Verilerini şifreleyen servisleri seç. Okuyamadığı veriyi eşleştiremez.

Bu önlemler takibi azaltır, tamamen bitirmez.

Herkese açık bilgi

Korunmanın en kolay yolu bilgiyi hiç paylaşmamaktır.

Sosyal medya hesaplarında gizli hesap seçeneğini aç, arama motorlarında görünmeyi kapat.
Kullanmadığın hesapları kapat.
Fotoğrafların içindeki metadata'ya dikkat et.
Adınla çıkan arama sonuçlarının kaldırılmasını isteyebilirsin. KVKK Kurulu 2020'de arama motorlarına başvurulabileceğine karar verdi. Her talep kabul edilmez, bilginin güncelliği ve kamu yararı tartılır.
Şirketlerden verilerini silmelerini iste.

Yanlış bilgi vermek her yerde olmaz

Bazı rehberler silemediğin hesaplara uydurma bilgi yazmanı önerir. Önemsiz bir forumda işe yarayabilir. Banka, e-Devlet, operatör veya fatura gibi kimlik gerektiren yerlerde yanlış bilgi verme, başın derde girebilir.

Hizmet sağlayıcılar

Çoğu uygulamada mesajların şirketin sunucusunda okunabilir durumda olabilir. SMS böyledir. Telegram'ın normal sohbetleri uçtan uca şifreli değildir, yalnızca "gizli sohbetler" öyledir. Discord'da aramalar uçtan uca şifreli, yazılı mesajlar değildir.

Uçtan uca şifreleme mesajı daha sunucuya gitmeden kilitler. Anahtar yalnızca sende ve karşındakindedir. Mesajlaşma önerilerimize bak.

İki sınırı var:

Metadata açık kalabilir. Şirket mesajı okuyamaz, ama kiminle ne sıklıkta konuştuğunu görebilir. Metadata rehberine bak.
Web sürümü daha zayıftır. Tarayıcıda çalışan şifreleme, kodu her açılışta sunucudan alır. Kötü niyetli bir sunucu yalnızca sana farklı kod gönderebilir ve bunu fark etmek çok zordur. Mümkünse uygulamayı kullan.

Kişiye özel saldırılar

Biri özellikle seni hedef alıyorsa işin zorlaşır. Zararlı ek gönderebilir, bir açığı kullanabilir, cihazına fiziksel olarak ulaşabilir.

Türkiye'den bir örnek: Access Now, 2017'deki Adalet Yürüyüşü sırasında göstericilere yönelik sahte bir site üzerinden FinFisher casus yazılımının dağıtıldığını bildirdi. Almanya'da savcılar yazılımın izinsiz satıldığı iddiasıyla 2023'te dört kişi hakkında dava açtı.

Beklemediğin dosya ve bağlantıları açma. Aynı uygulamayı mağazadan kendin indir.
Diskini şifrele ve güçlü bir kilit kullan.
Bilgisayarını güvenmediğin kişilerle paylaşma.
Yüksek risk altındaysan plan sayfamızdaki destek bağlantısına bak.

Tedarik zinciri

Saldırgan seni değil, kullandığın yazılımı hedef alır. Güvendiğin güncelleme ile zararlı kod da gelir.

M.E.Doc, 2017: Ukrayna'da yaygın bir muhasebe programının güncelleme sistemi üzerinden NotPetya yayıldı.
CCleaner, 2017: Resmî kurulum dosyasına zararlı yazılım yerleştirildi.
XZ Utils, 2024: Linux'ta yaygın bir kütüphaneye, güven kazanmış bir katkıcı arka kapı ekledi. Yayılmadan yakalandı.

Bunu tamamen önleyemezsin, ama riski azaltabilirsin:

Yalnızca resmî mağazadan veya geliştiricinin sitesinden indir.
"Crack" ve korsan APK kullanma. Tedarik zincirini kendi elinle bozmuş olursun.
Uzun süredir var olan, çok kullanılan, açıkça geliştirilen yazılımları seç.
Tek geliştiriciye bağlı projelerde riskin daha yüksek olduğunu bil.

Kitle gözetimi

Kitle gözetimi, belirli bir şüpheliyi değil toplumun büyük kısmını izlemektir. Snowden'ın 2013'te ortaya çıkardığı ABD programları en bilinen örnek. Şirketler de buna katılabilir. ABD'nin denetim kurulu, toplu telefon kaydı programının terörle mücadeleye çok az katkı sağladığı sonucuna vardı.

Türkiye'de operatörler trafik kayıtlarını saklamak zorunda. IP adresin, çerezler, sitelere yazdığın bilgiler, tarayıcı parmak izin ve ödeme yöntemin seni birbirine bağlayabilir.

Gerekmedikçe kimlik bilgisi verme.
Farklı işler için farklı hesaplar ve e-postalar kullan.
Kalabalığa karışan araçları seç: Mullvad Browser ve Tor Browser herkesi birbirine benzetmeye çalışır.

Sansür

İFÖD'ün raporuna göre 2025 sonunda Türkiye'de yaklaşık 1,5 milyon alan adı ve web sitesi erişime kapalıydı. Bağlantı yavaşlatma ve platformlardan içerik kaldırtma da aynı işe yarıyor.

Araç	Neyi aşar?	Neyi gizleyemez?
Şifreli DNS	Yalnızca DNS engellerini	Girdiğin siteyi operatörden
VPN	Çoğu site engelini	VPN kullandığını
Tor	Çoğu engeli	Tor'a bağlandığını, köprüsüz olarak

Engeli aşmak kolay olabilir, aştığını gizlemek zordur. Ayrıntılar için Türkiye'de Durum sayfasına bak. Riskini, olası sonuçları ve yakalanırsan ne yapacağını önceden düşün. Bu sayfa hukuki danışmanlık değildir.

Kimliğin ortaya çıkması

Gizlilik yaptıklarının görülmemesiyle ilgiliyse, anonimlik yapanın sen olduğunun bilinmemesiyle ilgilidir. Bir muhbirin veya bir gazetecinin kaynağının ihtiyacı budur. Bu kişiler her türlü konfordan vazgeçebilir, çünkü hayatları buna bağlı olabilir. Çoğu insanın bu kadar ileri gitmesi gerekmez.

Tor Browser iyi bir başlangıçtır, ama kendi hesabına girersen veya adını yazarsan hiçbir işe yaramaz. IP adresi rehberindeki uyarılara bak.

Kaynaklar

Son kontrol: 9 Kasım 2026