Sözlük

Sitede geçen terimlerin kısa açıklamaları. Her terimin yanındaki bağlantı, konuyu daha ayrıntılı anlatan sayfaya götürür.

A

Açık kaynak

Yazılımın kodunun herkesin okuyabileceği şekilde yayımlanmasıdır. Kodun açık olması birinin onu incelediğini göstermez, ayrıntısı burada.

Açık rıza

KVKK'ya göre belirli bir konuda, bilgilendirilerek ve özgür iradeyle verilen izindir. Bir hizmetin ön şartı yapılamaz, ayrıntısı burada.

Anonimlik

Yaptığın bir şeyin kimliğine bağlanamamasıdır. Gizlilik ve güvenlikten farkını burada anlattık.

Arka kapı

Bir yazılıma, normal korumaları aşmak için gizlice eklenen giriş yoludur. XZ Utils olayı bilinen bir örnektir.

Aydınlatma metni

Bir kurumun verini neden ve nasıl işlediğini anlattığı metindir. Seni bilgilendirir, senden izin almış sayılmaz.

B

Bit ve entropi

Entropi bir şifrenin ne kadar tahmin edilemez olduğunu ölçer, birimi bittir. Her ek bit denenecek olasılığı iki katına çıkarır, örnekler burada.

C

CGNAT

Operatörün aynı dış IP adresini birçok aboneye aynı anda vermesidir. Bu yüzden kayıtlarda port bilgisi de önemlidir, ayrıntısı burada.

Ç

Çerez

Sitelerin tarayıcına bıraktığı küçük bilgi dosyasıdır. Oturumunu açık tutar, ama seni siteler arasında izlemek için de kullanılır.

D

Denetim

Bağımsız bir firmanın yazılımı veya bir şirketin uygulamalarını incelemesidir. O anki durumu ve incelenen kapsamı anlatır, kalıcı güvence değildir.

DNS

Site adlarını IP adreslerine çeviren sistemdir. Şifresizse hangi sitelere gittiğin görülebilir, ayrıntısı burada.

DoH

DNS over HTTPS, yani DNS sorularının HTTPS içinde şifreli gönderilmesidir. Tarayıcıda açılır, nasıl yapılacağı burada.

DoT

DNS over TLS, yani DNS sorularının kendi şifreli kanalında gönderilmesidir. Android'deki Özel DNS bunu kullanır.

E

E2EE

Uçtan uca şifreleme, mesajı yalnızca gönderenin ve alıcının açabilmesidir. Aradaki servis içeriği okuyamaz, ama metadata yine görülebilir.

ECH

Encrypted Client Hello, HTTPS bağlantısı başlarken site adını da şifreler. Hem tarayıcının hem sitenin desteklemesi gerekir, ayrıntısı burada.

Entropi

Bit ve entropi maddesine bak.

F

FIDO2

Güvenlik anahtarı ve geçiş anahtarının dayandığı giriş standardıdır. Sitenin adresini doğruladığı için sahte sitede çalışmaz.

G

Geçiş anahtarı

Şifre yerine telefon kilidi veya güvenlik anahtarıyla giriş yapmandır. Ortada çalınacak bir şifre kalmaz, ayrıntısı burada.

Güvenlik anahtarı

Dokunarak giriş yapmanı sağlayan küçük fiziksel cihazdır. Birini kaybedebileceğin için iki tane al.

H

HTTPS

Tarayıcınla site arasındaki trafiği şifreleyen bağlantıdır. Sayfanın içeriğini korur, ama sitenin güvenilir olduğunu göstermez, oltalama sitelerinde de bulunur.

I

IMEI

Telefonun donanımına ait kimlik numarasıdır. Türkiye'de kayıp, çalıntı veya kayıt durumunu e-Devlet'ten sorgulayabilirsin.

IP adresi

İnternete çıkarken cihazına atanan adrestir. Yaklaşık konumunu verebilir ve operatör kayıtlarıyla sana bağlanabilir, ayrıntısı burada.

İ

İki adımlı doğrulama

Şifrenin yanında ikinci bir kanıt istenmesidir. Her yöntem aynı güçte değildir, karşılaştırması burada.

İleri gizlilik

Bir anahtar bugün ele geçirilse bile geçmiş konuşmaların açılamamasını sağlayan özelliktir. Forward secrecy diye de geçer ve şifreli mesajlaşma için önemlidir.

K

KEP

Kayıtlı Elektronik Posta, gönderimin kanıtlanması için kullanılan bir sistemdir. Gizlilik aracı değildir, ayrıntısı burada.

Kelime parolası

Rastgele seçilmiş kelimelerden oluşan uzun şifredir. Ezberlemen gereken az sayıda şifre için uygundur.

Köprü

Tor ağına girişin engellendiği yerlerde kullanılan, listelenmeyen giriş noktasıdır. Tor Browser içinden ayarlanır, ayrıntısı burada.

Kurtarma anahtarı

Parolanı unutursan şifreli diskine veya hesabına dönmeni sağlayan uzun koddur. Kaybedersen geri getirilemeyebilir, Windows ve macOS sayfalarına bak.

KVKK

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun kısa adıdır. Şirketlerden verini sorabilir, silmelerini isteyebilirsin.

M

Metadata

İçeriğin kendisi değil, onun hakkındaki bilgidir: kiminle, ne zaman, nereden gibi. Şifreli mesajda bile kalabilir, ayrıntısı burada.

O

Oltalama

Sahte mesaj veya siteyle şifreni, kodunu ya da paranı almaya çalışmaktır. Tuzağı tanımak için buraya bak.

Ö

Özel DNS

Android'in şifreli DNS sunucusu seçme ayarıdır. DoT kullanır, ayrıntısı burada.

P

Parmak izi (tarayıcı)

Ekran boyutu, dil ve yazı tipi gibi bilgilerin birleşip seni tanıtmasıdır. Çerez silmekle gitmez, ayrıntısı burada.

Passkey

Geçiş anahtarı maddesine bak.

PGP

E-postanın içeriğini şifrelemek için kullanılan eski bir yöntemdir. Konu satırı ve metadata açık kalır, ayrıntısı burada.

R

Reklam kimliği

Telefonun reklam ağlarına verdiği kimliktir. Silmek veya kapatmak birkaç adım sürer, seni tamamen görünmez yapmaz.

Root

Android'de en üst yetkiyi açmaktır. Korumaları zayıflatır ve bazı uygulamalar çalışmayabilir, ayrıntısı burada.

S

Sandbox

Uygulamayı sistemin geri kalanından ayıran korumalı alandır. Ne kadar işe yaradığı verilen izinlere bağlıdır, Linux'taki örneği burada.

SIM değişimi

Saldırganın operatörü kandırıp numaranı kendi SIM'ine geçirmesidir. Bu yüzden SMS kodları zayıftır.

Sıfır bilgi

Servis sağlayıcının verini okuyacak anahtara sahip olmadığı tasarımdır. Şirketin bu sözünü her zaman dışarıdan doğrulayamazsın, denetim raporlarına bak.

Ş

Şifre doldurma

Sızan e-posta ve şifrelerin başka sitelerde otomatik denenmesidir. Her hesaba ayrı şifre koymak bunu durdurur.

Şifre yöneticisi

Şifrelerini üreten ve şifreli bir kasada saklayan uygulamadır. Önerilerimiz burada.

T

Takip pikseli

E-postaya gizlenen, açıldığını gönderene bildiren görünmez görseldir. Ayrıntısı burada.

Takma e-posta

Gerçek adresini vermeden kullandığın, gelenleri sana ileten adrestir. Bir tanesi sızarsa yalnızca onu kapatırsın, ayrıntısı burada.

Tedarik zinciri saldırısı

Seni değil, kullandığın yazılımı veya güncelleme yolunu hedef alan saldırıdır. Örnekleri burada.

Tehdit modeli

Neyi, kimden, ne kadar uğraşarak koruyacağını düşünmektir. Kendi planını burada yazabilirsin.

Tor

Trafiğini birkaç gönüllü sunucudan geçirerek kimliğini gizlemeye yarayan ağdır. Yavaştır ve doğru kullanmak gerekir, ayrıntısı burada.

TOTP

Uygulamanın her 30 saniyede bir yeni kod ürettiği iki adımlı doğrulamadır. SMS'ten iyidir, ama sahte sitelere karşı korumaz.

TPM

Şifreleme anahtarlarını saklayan güvenli çiptir. Disk şifreleme bunu kullanır, ayrıntısı burada.

U

Uçtan uca şifreleme

E2EE maddesine bak.

V

VPN

Trafiğini şifreli bir kanalla başka bir sunucudan çıkaran hizmettir. Operatörden gizler, ama VPN şirketine güvenmen gerekir, ayrıntısı burada.

Kaynaklar

Son kontrol: 9 Kasım 2026