Ana içeriğe geç

Linux

Linux, reklam ve hesap baskısından seni büyük ölçüde kurtarır. Ama kendiliğinden gizli veya güvenli değildir, uygulamaları birbirinden ayırmada telefonların gerisindedir.

Neyi kazanırsın, neyi kazanmazsın?

Konu Durum
Hesap zorunluluğu ve reklam İyi Yaygın dağıtımlarda hesap açman gerekmez.
Veri toplama Dağıtıma bağlı Ubuntu'nun Insights aracı izne dayalı. Her dağıtımın kurulumunda ve gizlilik metninde ayrıca bak.
Uygulamaları ayırma Zayıf Normal kurulan uygulama senin kullanıcınla çalışır, ev klasörünü okuyabilir.
Tarayıcı izlemesi Değişmez Hesapların, çerezlerin ve IP adresin aynı kalır.

Sistemin açık kaynak olması, birinin onu incelediği anlamına gelmez. XZ Utils olayı tam olarak bu yüzden önemlidir.

Dağıtım seçmek

Önemli olan dağıtımın düzenli güncelleme alması ve senin onu güncel tutabilmendir.

Dağıtım Destek Kimin için?
Linux Mint 22.x sürümleri Nisan 2029'a kadar Windows'tan gelen yeni başlayanlar
Ubuntu LTS 26.04 LTS için standart güvenlik bakımı Mayıs 2031'e kadar Yaygın destek isteyenler
Fedora Her sürüm yaklaşık 13 ay Yeni yazılım isteyen ve yılda bir sürüm atlamaya razı olanlar

Ubuntu'da dikkat: Standart bakım ana depo içindir, Universe deposundaki paketler topluluk desteğine kalır. Yeni başlıyorsan Mint veya Ubuntu LTS daha az uğraştırır. Daha özel sistemler için İşletim Sistemleri sayfasına bak.

Korumalı alan ve Flatpak

Flatpak uygulamaları varsayılan olarak ağa, cihazlara ve ev klasörüne erişemez. Ama uygulama ihtiyaç duyduğu izinleri kurulumda kendisi bildirir. Bu yüzden Flatpak tek başına güvenli demek değildir.

  • Tam ev klasörü veya host izni koruma alanını büyük ölçüde boşa çıkarır.
  • session-bus izni de güvenlik riski olarak tanımlanıyor.
  • Flathub'daki doğrulama işareti yalnızca geliştiricinin o uygulama kimliğine sahip olduğunu gösterir. Kodun incelendiği anlamına gelmez.

Kurmadan önce uygulamanın izinlerine bak.

X11 uygulamaları birbirinden ayırmaz

X11 kullanan bir uygulama diğer uygulamaların klavye girişini okuyabilir veya ekranını görebilir. Wayland bu ayrımı yapacak şekilde tasarlandı, ama XWayland üzerinden çalışan uygulamalar birbirinden ayrılmaz. Masaüstün Wayland ile açılıyorsa onu tercih et.

Şifreleme

Kurulum sırasında disk şifrelemeyi (genellikle LUKS) seçmek en kolay yoldur. Sonradan eklemek çok daha zahmetlidir. Parolanı unutursan senin için kurtarma yapacak bir şirket yoktur, bu yüzden uzun bir kelime parolası seç ve ayrıca sakla. Diski elden çıkarırken Veri Silme rehberine bak.

Güncellemeler ve yedekleme

  • Otomatik güncellemeyi aç. Sistem paketleri ve Flatpak ayrı güncellenebilir, ikisine de bak.
  • Sürüm bitişini takvime yaz. Desteği biten bir dağıtım, güncellenmeyen telefondan farksızdır.
  • Yedeğini kendin kur. Çoğu masaüstü senin yerine buluta göndermez. Harici diske şifreli yedek al.
  • Ek yazılım deposunu dikkatli ekle. Her yeni depo, sistemine yazılım gönderme yetkisi verdiğin bir taraftır.

Kimin için mantıklı?

Durumun Öneri
Eski ama sağlam bir bilgisayar, tarayıcı ve ofis işi Mantıklı
Windows 10 desteği biten ve Windows 11 çalıştıramayan bilgisayar Mantıklı
Vazgeçemediğin Windows programların var Önce dene
Sorun çıkınca çözmek istemiyorsun Yakınında bilen biri olsun
Hedef alınma riskin yüksek ve özel önlem gerekiyor Sıradan kurulum yetmez, önce planını yap

Geçmeden önce dene

Çoğu dağıtım USB'den kurulum yapmadan çalıştırılabilir. Bankacılık, e-imza ve e-Devlet işlerini bu ortamda denemeden geçme. Bunların Linux desteğini tek tek doğrulayamadık.

Uğraşmaya değmeyenler

  • "Linux'a virüs bulaşmaz" inancı. Daha az hedef olabilir, ama tedarik zinciri ve sahte paketler onu da etkiler.
  • İnternetten kopyaladığın komutu anlamadan çalıştırmak. Özellikle yönetici yetkisiyle.
  • Saldırı testi dağıtımlarını günlük kullanmak. Başka amaçla yapılmışlardır, gizlilik sağlamazlar.
  • Sırf gizlilik için Arch gibi elle kurulan dağıtımlara geçmek. Bakım zahmeti artar, gizlilik kendiliğinden gelmez. Bu bizim görüşümüz.

Kaynaklar

Son kontrol: 9 Kasım 2026