Ana içeriğe geç

Artık çok mu geç?

"Google zaten her şeyimi biliyor, bilgilerim zaten sızdı, neden uğraşayım?" Bu soruyu sık duyuyoruz. Haklı olduğu bir yer var, ama vazgeçmek için bir sebep değil.

Karamsarların haklı olduğu yer

Durum gerçekten iç açıcı değil.

  • 2013'te Snowden'ın belgeleri ABD'nin ve müttefiklerinin, büyük teknoloji şirketlerinin de yardımıyla, milyonlarca insanın yazışmalarını ve aramalarını topladığını gösterdi. Haber dünyayı salladı, ama insanların çoğu aynı uygulamaları kullanmaya devam etti.
  • Türkiye'de 50 milyon kişinin kimlik bilgileri 2016'da internete düştü. 2026'da da 101 milyon kimlik kaydının sorgulanabildiği yasa dışı bir panel ortaya çıktı.
  • Verini satmak artık açıkça bir iş modeli. ABD'de bir şirket 2023'te sürekli reklam gösteren ve izleme verisi toplayan televizyonları bedava dağıtmaya başladı. Şirkete göre ilk iki haftada 250 bin kişi kaydoldu.

Bunlara bakınca "Savaş bitti, kaybettik" demek kolay. Ama bu hikâyenin yalnızca yarısı.

Yanlış 1: "Tam gizlilik yoksa hiç uğraşmam"

Gizlilik açık ya da kapalı bir düğme değil, bir ölçek. Bir ucunda her şeyini paylaşan biri, diğer ucunda ormanda telefonsuz yaşayan biri var. Senin bu iki uçtan birinde olman gerekmiyor.

Birkaç küçük adım bile büyük fark yaratır. Tarayıcını değiştirdiğinde, takipçileri engellediğinde ve arama motorunu değiştirdiğinde, şirketlerin senin hakkında topladığı verinin önemli bir kısmı kesilir.

BraveReklam ve izleyici engelleme hazır gelir, siteler Chrome’daki gibi çalışır.Açık kaynakÜcretsizMasaüstü ve mobilKolay kurulumDetaylarFirefoxChrome’dan çıkmak isteyen çoğu kişi için en iyi başlangıç. Birkaç ayarla çok daha güçlü olur.Açık kaynakÜcretsizMasaüstü ve mobilDetaylaruBlock OriginFirefox'ta en güçlü ücretsiz reklam ve takipçi engelleyici.Açık kaynakÜcretsizFirefoxReklam engellemeDetaylarDuckDuckGoAramalarını hesabına bağlamaz.ÜcretsizHesap gerekmezDetaylar

Ailen WhatsApp'tan vazgeçmiyorsa sen de vazgeçmek zorunda değilsin. Önemli konuşmalar için Signal kullan, gerisi için WhatsApp kalsın. Mükemmeli beklerken iyiyi kaçırma.

Yanlış 2: "Zaten her şeyimi biliyorlar"

Evine hırsız girdi diye kapıyı açık bırakmazsın. Kilidi değiştirirsin. Eski veriyi geri alamazsın, ama bundan sonrasını koruyabilirsin.

Şirketler senin hakkında yeterince şey bilseydi yeni veri toplamak için bu kadar para harcamazdı. Onları ilgilendiren yalnızca geçmişin değil, nerede olacağın, ne alacağın, neye ihtiyaç duyacağın. Bugün verdiğin her bilgi o tahminleri besler.

Sızan T.C. numaranı değiştiremezsin, doğru. Ama şifreni, telefonundaki izinleri, konum paylaşımını ve hangi uygulamaya ne verdiğini değiştirebilirsin. Bilgilerim Sızdı rehberi tam olarak bunun için var.

Yanlış 3: "Kimse umursamıyor"

Umursayanlar sayesinde çok şey değişti.

  • WhatsApp Nisan 2016'dan beri bütün mesajları varsayılan olarak uçtan uca şifreliyor. Bunu kullanıcıların çoğu fark etmedi bile.
  • Apple 2021'de uygulamaların takip için izin istemesini zorunlu kıldı. Reklam sektörünün verilerine göre ilk günlerde kullanıcıların yalnızca üçte biri kadarı izin verdi.
  • Türkiye'de KVKK var. Şirketler artık verini neden işlediğini açıklamak zorunda ve sen silmelerini isteyebilirsin.
  • Gizliliği öne çıkaran tarayıcılar, e-posta servisleri ve mesajlaşma uygulamaları artık uzmanlar için değil, herkes için.

On yıl önce bu araçların çoğu ya yoktu ya da yalnızca teknik bilgisi olanlar kullanabiliyordu. Bugün bir uygulamayı indirmen yetiyor. Bu, birilerinin vazgeçmediği için oldu.

Yanlış 4: "Benim yaptığımın ne önemi var?"

Sandığından fazla. Signal'e geçtiğinde konuştuğun insanlar da onu indirir. Bir aile toplantısında "şu ayarı kapat" demen birinin hesabını kurtarabilir. Ne kadar çok insan gizliliği önemserse, şirketler de o kadar çok gizlilik dostu seçenek sunar.

Karamsarlık bazen akıllıca görünür, ama çoğu zaman bir şey yapmamanın bahanesidir.

Bugün yapabileceğin üç şey

  1. Tarayıcını değiştir ve takipçileri engelle. Tarayıcı önerilerimize bak.
  2. E-posta ve banka hesabında iki adımlı doğrulamayı aç. Nasıl yapılır?
  3. Telefonundaki izinleri gözden geçir. Telefonunu 10 Dakikada Toparla

Sonra nerede durmak istediğine Kendine Bir Plan Yap sayfasıyla karar ver. Hepsini bir günde yapmak zorunda değilsin.

Kaynaklar

Son kontrol: 10 Kasım 2026